İtalya’nın son yıllardaki en istikrarlı hükümetlerinden birini yöneten Başbakan Giorgia Meloni, 23 Mart 2026 tarihinde sona eren anayasa değişikliği referandumunda beklenmedik bir yenilgi yaşadı. Yargı sistemindeki reformu amaçlayan anayasa değişikliği önerisi, halk tarafından reddedilerek Meloni’nin “yenilmezlik imajının” sarsılmasına neden oldu. Bu durum, gelecek yılki seçimler öncesinde hükümetin zayıf bir pozisyona düşmesine ve hatta olası erken seçimlerin gündeme gelmesine yol açabileceği yorumlarını beraberinde getirdi.
Meloni hükümeti, 22-23 Mart tarihlerinde referanduma sunduğu anayasa değişikliği ile yargı sisteminde köklü reformlar öngörüyordu. Ancak muhalefet, bu adımın hükümetin yargıyı kontrol altına alma ve bağımsızlığını zayıflatma girişimi olduğunu savunarak “hayır” oyu verilmesi için aktif bir kampanya yürüttü. İtalya’nın faşist rejim sonrasında inşa edilen ve güçler ayrılığını korumayı amaçlayan anayasayı, muhalefetin katılımıyla geniş bir uzlaşı olmadan değiştirme çabası bazı kesimlerde kaygı yarattı. 23 Mart’ta açıklanan sonuçlar, bu endişelerin halkın büyük çoğunluğuna hâkim olduğunu gösterdi. Oylamada seçmenlerin yüzde 53’ü Meloni’nin yargı reformuna karşı oy kullandı.
Bu referandum yenilgisi, İtalya’nın ortalama hükümet ömrünün bir yıl civarında olduğu göz önüne alındığında, Meloni hükümetinin Ekim 2022’den bu yana yaşadığı en büyük hezimet olarak değerlendiriliyor. Analizler, Meloni’nin hem iç politikada hem de Avrupa Birliği ve uluslararası düzeyde daha kırılgan bir duruma düştüğünü ortaya koyuyor. Sol eğilimli Il Manifesto gazetesi, “Hükümet ağır bir yenilgi aldı. Meloni artık topal” manşetini atarken, hükümete yakınlığıyla bilinen Il Giornale de “Meloni ilk ‘dur’ ihtarını aldı” şeklinde bir yorumda bulundu. Il Domani gazetesinde ise “Anayasayı kibirli ve samimiyetsiz bir şekilde değiştirmeye çalışanlara itibar etmedik. Bilgelik ve özgürlük kazandı” ifadeleri yer aldı. Ayrıca, Meloni’nin “yenilmezlik havasının sarsıldığı” yorumları ulusal ve uluslararası basında geniş yer buldu.
Siyaset Bilimi Profesörü Lorenzo De Sio, bu yenilginin Meloni’nin iç ve dış politikada yaratabileceği etkileri değerlendirirken, “Meloni bugün güçlü bir lider olarak görülüyor, ancak bu yenilgi koalisyon içinde tartışmaları tetikleyebilir. Medyayı da etkileyebilir; gelecek seçimlerde sonuçların belirsizliği eleştirel seslerin yükselmesine neden olabilir” dedi.
Referandumdan önce Meloni, hangi sonuç çıkarsa çıksın istifa etmeyeceğini belirtmişti. Ancak, oylamanın kaybedildiği anlaşıldığında sosyal medyada bir video paylaşarak yenilgiyi kabul etti ve hükümetin görevine devam edeceğini vurguladı. Fakat şu an, koalisyon hükümetinin geleceği ve olası bir erken seçim kararı konuşuluyor. Muhalefet liderleri de referandum sonucunu kutlayarak, genel seçimler için mesajlar verdiler. Demokratik Parti’nin lideri Elly Schlein, “Kazandık! Ülkenin çoğunluğu hatalı bir reformu durdurdu” diyerek, gelecek seçimler öncesinde güçlü bir alternatif inşa edeceklerini ifade etti. 5 Yıldız Hareketi lideri Giuseppe Conte de “Bu, ilerici güçler için bir zaferdir” diyerek, iktidara güçlü bir sinyal verildiğini belirtti. Genel seçim tarihleri henüz netleşmemiş olsa da, gelişmeler dikkatle takip ediliyor.
