Türkiye’de otomotiv sanayi uzun bir süredir yeni bir dönüşümün parçası olmak için mesai harcıyor. Otomotiv ihracatının neredeyse yüzde 80’lik bir kısmını Avrupa’ya yapan Türkiye şu sıralar ‘Made in Europe’ için mesai harcıyor. Avrupa’nın yeni korumacı politikasına entegre olabilmek için diplomasi trafiğini arttıran sanayiciler, Made in Türkiye logosunun bölgede kota engeline takılmaması için çalışmalarını sürdürüyor.
Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) 2026 Yılı İlk Yarı Dönemsel Değerlendirme Toplantısı’nda açıklamalarda bulunan OSD Başkanı Cengiz Eroldu, global pazardaki daralma beklentilerinden Avrupa’nın korumacı politikalarına, iç pazardaki yeni model yatırımlarından maliyet krizine kadar pek çok başlıktan bahsetti.
AB’nin yeni yasa taslağı ile elektrikli araçlarda kamu alımları ve desteklerini “Avrupa’da üretim” ve “yüzde 70 Avrupalı parça (komponent)” şartına bağlamaya çalışmasından bahseden Eroldu, bu durumun hem ana sanayi hem de Türkiye’nin can damarı olan tedarik sanayisi için büyük bir tehdit olduğunu belirtti. Eroldu, “Avrupalı üreticilerin birliği ACEA, İngiltere’yi sisteme alırken Türkiye’yi neden dışarıda tutuyor?
Sektörün her yıl küçüldüğü İngiltere mi Avrupa’ya daha entegre, yoksa hafif ticari ve otobüste Avrupa’nın en büyük üreticisi olan Türkiye mi? ACEA’nın Türkiye ve Fas’taki sadece ‘mevcut kapasiteleri’ koruyan, büyümeyi ve tedarik sanayisini dışlayan teklifini kabul etmiyoruz. Sonsuz korumacılık ABD örneğinde olduğu gibi sanayinin rekabetçilik kaslarını eritir, çöküş getirir. Avrupa bunu görmeli” dedi.
Yeni modeller yolda üretim seneye vites yükseltecek
Egea’nın üretiminin sona ermesinin ardından iç pazarda oluşacak boşluk ve fiyat erişilebilirliği endişelerine de değinen Eroldu, yeni yerli modellerin de müjdesini verdi. Eroldu, “Tofaş kapasitesini 500 bine çıkardı. Türkiye için çok önemli olan hafif ticari K9 modeli 3. çeyreğin sonunda banttan inecek. Hatta bu model ailesinde Doblo ve Berlingo başladı.
Ailenin diğer üyeleri de yakında aynı bant üzerinden inecek (Peugeot Rifter ve Opel Combo). Oyak Renault, B-hatchback Boreal modelini piyasaya sürdü ve giriş segmentinde önemli bir boşluğu dolduracak. Dacia’nın C-SUV Striker modeli Eylül 2026’da yerli olarak bantlardan çıkacak. Hyundai’nin elektrikli araç yatırımı Ağustos’ta seri üretime başlıyor. Bu yatırımların asıl sıçramasını, öğrenme eğrilerinin tamamlanacağı 2027 yılında göreceğiz” dedi.
Traktörde ‘alarm’ çalıyor zirai kredi şart
En kritik sorunlardan birinin de döviz-enflasyon makasının ihracatçıda yarattığı tahribat ve tarım sektöründeki daralma olduğunu anlatan Eroldu, traktör pazarında satışların yarı yarıya düştüğünü, üretimde ise yüzde 36’lık bir kayıp yaşandığını açıkladı. Eroldu, “Traktörde tam anlamıyla alarm veriyoruz. Türkiye’deki aile işletmesi boyutundaki çiftçinin kredi desteği olmadan araç yenilemesi imkânsız. Zirai kredilerin acilen tekrar açılması gerekiyor. Öte yandan, mevcut yüzde 3’lük ihracat döviz avantajı çalışmıyor. Acil finansman desteklerine ihtiyacımız var” ifadelerini kullandı.
Yerlilik hâlâ 2020’nin gerisinde
OSD verilerine göre otomotiv pazarında en sevindirici gelişme sınırlı da olsa yerliliğin artması oldu. Geçtiğimiz yılın aynı döneminde yüzde 29 olan toplam yerlilik payı, 2026’nın ilk yarısında yüzde 34’e yükseldi.
Sektör, 2020 yılındaki tarihi zirve olan yüzde 46 seviyesine ulaşamasa da kısa vadede yüzde 40 bandını hedefliyor. Otomobilde yerlilik payı yüzde 35’e ulaşırken, hafif ticari araçlarda yukarı yönlü ivme ile yüzde 23 seviyesi yakalandı. Otobüste ise Türkiye pazarının yüzde 100’ü yerli üretimden karşılanıyor. Traktörde yerlilik üretim payı yüzde 90 olsa da pazarın aşırı daralması genel tabloyu baskılıyor.
Yerli satışların artması, makro ekonomiye doğrudan yansıdı. Geçen yılın ilk 5 ayında otomotiv endüstrisi 149 milyon dolar, otomobil özelinde ise 5 milyar dolar dış ticaret açığı verirken; yerlilik oranının artmasıyla bu yıl tablo tamamen tersine döndü. 2026’nın aynı döneminde otomotiv sektörü toplamda 2 milyar dolar dış ticaret fazlası vermeyi başardı. Yeni devreye girecek C-SUV ve hafif ticari (K9) modelleriyle bu katkının katlanarak artması bekleniyor
Üretimde geçici düşüş, ihracatta tarihî rekor
2026’nın ilk altı ayında otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6 azaldı. Kapasite kullanım oranı ise yüzde 62 seviyesinde kaldı. Ancak Eroldu, üretim, kapasite kullanımı, ihracat ve pazardaki düşüş gidişatının geçici ve aldatıcı olduğunu vurgulayarak: “Üretimdeki düşüşün iki temel nedeni var.
Birincisi, bu yıl bayram ve idari tatiller nedeniyle çalışma günlerinin az olması. İkincisi ise fabrikalarımızın harıl harıl yeni yatırımları devreye alma (hat hazırlığı) sürecinde olması. Üretimde vites düşürürken bile ihracatta tutar bazında yüzde 4 artışla 20,8 milyar dolara ulaştık. Bu, Türk otomotiv sanayisi için tarihsel olarak en yüksek ilk yarı ihracat rakamıdır. Türkiye ihracatının yüzde 17,5’ini tek başımıza sırtlıyoruz.”
Gerekirse savunma sanayisine üretim yapılabilir
Avrupa’da ortaya çıkan atıl kapasitelerin bazı markaları savunma sanayisine yöneltmesi üzerine Cengiz Eroldu, Türk otomotiv sektörünün mühendislik esnekliğine dikkat çekti. Eroldu, “Tüm otomotiv şirketleri özünde mühendislik şirketidir. Pandemide nasıl solunum cihazları ürettiysek, şartlar gerektirdiğinde fabrikalarımız savunma sanayisi dahil her şeyi üretebilecek yetkinliğe sahiptir. Tofaş’ın elinde 1500 kişilik devasa bir mühendis ordusu var. Şartlar neyi gerektirirse o alanda üretim yapabilecek güce sahibiz” açıklamasında bulundu.
Yeni modeller yolda üretim seneye vites yükseltecek
Egea’nın üretiminin sona ermesinin ardından iç pazarda oluşacak boşluk ve fiyat erişilebilirliği endişelerine de değinen Eroldu, yeni yerli modellerin de müjdesini verdi. Eroldu, “Tofaş kapasitesini 500 bine çıkardı. Türkiye için çok önemli olan hafif ticari K9 modeli 3. çeyreğin sonunda banttan inecek. Hatta bu model ailesinde Doblo ve Berlingo başladı.
Ailenin diğer üyeleri de yakında aynı bant üzerinden inecek (Peugeot Rifter ve Opel Combo). Oyak Renault, B-hatchback Boreal modelini piyasaya sürdü ve giriş segmentinde önemli bir boşluğu dolduracak. Dacia’nın C-SUV Striker modeli Eylül 2026’da yerli olarak bantlardan çıkacak. Hyundai’nin elektrikli araç yatırımı Ağustos’ta seri üretime başlıyor. Bu yatırımların asıl sıçramasını, öğrenme eğrilerinin tamamlanacağı 2027 yılında göreceğiz” dedi.
Traktörde ‘alarm’ çalıyor zirai kredi şart
En kritik sorunlardan birinin de döviz-enflasyon makasının ihracatçıda yarattığı tahribat ve tarım sektöründeki daralma olduğunu anlatan Eroldu, traktör pazarında satışların yarı yarıya düştüğünü, üretimde ise yüzde 36’lık bir kayıp yaşandığını açıkladı. Eroldu, “Traktörde tam anlamıyla alarm veriyoruz. Türkiye’deki aile işletmesi boyutundaki çiftçinin kredi desteği olmadan araç yenilemesi imkânsız. Zirai kredilerin acilen tekrar açılması gerekiyor. Öte yandan, mevcut yüzde 3’lük ihracat döviz avantajı çalışmıyor. Acil finansman desteklerine ihtiyacımız var” ifadelerini kullandı.
